Quản trị BHXH tại doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở việc hoàn thành nghĩa vụ đóng BHXH, mà còn gắn liền với việc bảo đảm quyền lợi an sinh của người lao động và phòng tránh những chế tài nghiêm khắc nếu quá trình vận hành xảy ra sai sót.
Trong bài viết sau đây, MDVN sẽ làm rõ 05 chế độ phúc lợi mà người lao động được hưởng khi tham gia BHXH bắt buộc, đồng thời chỉ ra những hành vi vi phạm phổ biến để doanh nghiệp chủ động rà soát, phòng ngừa rủi ro.
Các chế độ NLĐ được hưởng khi tham gia BHXH tại doanh nghiệp
Dưới đây là 05 chế độ BHXH bắt buộc mà người lao động có thể được hưởng trong quá trình làm việc và tham gia BHXH tại doanh nghiệp.
| (1) Ốm đau | (2) Thai sản | |
| Điều kiện bình thường: 30 – 60 ngày/năm (tùy thời gian đóng).
▪ Nghề nặng nhọc, độc hại: 40 – 70 ngày/năm. ▪ Mức hưởng: Bằng 75% mức tiền lương đóng BHXH của tháng liền kề trước khi nghỉ việc. Đặc biệt: Năm 2026 bắt đầu áp dụng trợ cấp ốm đau “nửa ngày”, tính bằng 1/2 mức hưởng một ngày (Khoản 5 Điều 45 Luật BHXH 2024). |
Lao động nữ mang thai, sinh con; lao động nam có vợ sinh con; người mang thai hộ và người mẹ nhờ mang thai hộ.
▪ Mức hưởng: 100% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 06 tháng trước khi nghỉ x 06 tháng nghỉ sinh. ▪ Trợ cấp một lần: Bằng 02 lần mức tham chiếu cho mỗi con sinh ra (Điều 58 Luật BHXH 2024). Lao động nam: Được nghỉ từ 5 – 14 ngày làm việc khi vợ sinh con và được hưởng trợ cấp sinh con (nếu vợ không tham gia BHXH) |
|
| (3) Tử tuất | (4) Hưu trí | |
| ▪ Trợ cấp tuất hàng tháng: Cho thân nhân đủ điều kiện, mức hưởng bằng 50% – 70% mức tham chiếu/suất (Điều 87 Luật BHXH 2024).
▪ Trợ cấp tuất một lần: Thân nhân có quyền lựa chọn hưởng một lần thay vì hàng tháng nếu có nguyện vọng, mức hưởng tính theo số năm đóng BHXH. Bằng 10 lần mức tham chiếu tại tháng NLĐ chết. |
Điều kiện hưởng lương hưu hàng tháng:
▪ Đóng BHXH tối thiểu đủ 15 năm (Đây là điểm mới rút ngắn từ 20 năm theo Luật BHXH 2014). ▪ Đủ tuổi nghỉ hưu theo lộ trình quy định tại Nghị định 135/2020/NĐ-CP. ▪ Mức hưởng: Tỷ lệ hưởng từ 45% (với 15 năm đóng đối với nữ và 20 năm đóng đối với nam) đến tối đa 75% mức bình quân tiền lương đóng BHXH. Trợ cấp một lần: Nếu đóng BHXH cao hơn số năm tương ứng với tỷ lệ 75%, khi nghỉ hưu. |
|
| (5) Bảo hiểm tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp | ||
| ▪ Quyền lợi: Được quỹ chi trả phí giám định thương tật; trợ cấp một lần hoặc hàng tháng nếu suy giảm khả năng lao động từ 5% trở lên.
▪ Hỗ trợ doanh nghiệp: Quỹ hỗ trợ chi phí chuyển đổi nghề nghiệp và huấn luyện an toàn vệ sinh lao động cho NLĐ. |
||
Quyền lợi của người lao động càng đa dạng thì trách nhiệm quản lý, vận hành hồ sơ của doanh nghiệp càng cao. Trong nỗ lực bảo vệ tính toàn vẹn của quỹ an sinh, các cơ quan chức năng đang ngày càng mạnh tay thanh tra và xử lý vi phạm. Dưới đây là những ‘điểm mù’ pháp lý và các hành vi vi phạm phổ biến mà bộ phận Kế toán, Nhân sự và Ban Giám đốc cần đặc biệt lưu tâm để tránh rủi ro tài chính và hình sự.
Các hành vi doanh nghiệp dễ vi phạm khi thực hiện BHXH tại doanh nghiệp
Bên cạnh việc bảo đảm quyền lợi cho người lao động, doanh nghiệp cũng cần đặc biệt lưu ý các nghĩa vụ trong quá trình thực hiện BHXH tại doanh nghiệp cụ thể như sau:
| Loại hành vi | Đặc điểm nhận diện | Cơ sở pháp lý | Chế tài xử lý |
| Chậm đóng | Nộp tiền sau ngày cuối cùng của tháng (đối với phương thức đóng hàng tháng). | Điều 40 Luật BHXH 2024 | Truy thu đủ số tiền + Tiền lãi 0,03%/ngày trên số tiền và số ngày chậm đóng. |
| Trốn đóng | Sau 60 ngày kể từ hạn nộp hồ sơ mà không đăng ký hoặc đăng ký thiếu số người bắt buộc. | Luật BHXH 2024; Điều 216 Bộ luật Hình sự | Hành chính: 50 – 75 triệu đồng
Hình sự: Phạt tiền đến 1 tỷ VNĐ hoặc phạt tù đến 7 năm (nếu trốn từ 50 triệu hoặc từ 10 lao động). |
| Đóng không đúng mức | Tách thu nhập thành các khoản phụ cấp không tên để đóng BHXH trên mức “Lương cơ bản” thấp. | Luật BHXH 2024 | Truy thu dựa trên sổ sách kế toán/thuế. Các khoản bổ sung có tính chất chi trả thường xuyên bắt buộc phải tính đóng. |
| Vi phạm hồ sơ/chốt sổ | Không trả sổ BHXH hoặc không xác nhận thời gian đóng (chốt sổ) kịp thời khi NLĐ nghỉ việc. | Nghị định 12/2022/NĐ-CP | Phạt 01 – 03 triệu VNĐ/NLĐ bị vi phạm (Tối đa 75 triệu VNĐ). |
| Chiếm dụng tiền BHXH | Khấu trừ tiền đóng BHXH từ lương của NLĐ nhưng không nộp về cơ quan BHXH. | Luật BHXH 2024 | (Xử lý theo quy định về trốn đóng và chiếm dụng tài sản). |
Đây là những rủi ro mà doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý trong quá trình quản lý BHXH tại doanh nghiệp. Đặc biệt, bộ phận Nhân sự và Kế toán cần thường xuyên đối chiếu danh sách người lao động, hợp đồng lao động, tiền lương và dữ liệu đóng BHXH để kịp thời phát hiện sai lệch.
Kết luận
Quản trị BHXH tại doanh nghiệp không đơn thuần là công tác hành chính định kỳ, mà là chiến lược để xây dựng một môi trường làm việc bền vững và hợp pháp. Mọi sự chủ quan, chậm trễ đều có thể đẩy doanh nghiệp vào rủi ro truy thu tài chính, thậm chí là trách nhiệm hình sự. Ngược lại, việc thực hiện đúng và đủ nghĩa vụ chính là điểm tựa an sinh vững chắc để công ty thu hút và giữ chân nhân tài. Nếu doanh nghiệp đang cần tư vấn bảo hiểm xã hội tại doanh nghiệp, hãy liên hệ MDVN để được hỗ trợ rà soát nghĩa vụ, hồ sơ và quy trình thực hiện phù hợp với tình hình thực tế của doanh nghiệp.
Quý khách cần tư vấn các vấn đề về Pháp lý cho doanh nghiệp?
MDVN cung cấp giải pháp pháp lý toàn diện cho doanh nghiệp, từ pháp lý quản trị nội bộ, pháp lý tuân thủ, lao động nhân sự và giải quyết tranh chấp, tư vấn xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ,...
📞 Hotline: 08. 1900 2600
📧 Email: vpls.mdvn@gmail.com
* Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung bài viết mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý chính thức và không làm phát sinh quan hệ tư vấn giữa người đọc và MDVN . Do quy định pháp luật có thể thay đổi và việc áp dụng phụ thuộc vào từng trường hợp, doanh nghiệp nên liên hệ MDVN để được tư vấn cụ thể.