10 Hành Vi Bị Xem Là Trốn Thuế Từ Ngày 01/7/2026

Trước tình hình có nhiều biến động về các quy định quản lý thuế, đặc biệt là Luật Quản lý thuế 2025 đã làm rõ hơn về các hành vi được xem là trốn thuế từ ngày 01/07/2026. Đây là những nội dung mà người nộp thuế (doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh) cần hết sức lưu ý để tránh các rủi ro về phạt vi phạm hành chính hay thậm chí là chịu trách nhiệm hình sự trong quá trình hoạt động kinh doanh. Dưới đây, Monday VietNam cung cấp bảng tổng hợp để xâu chuỗi giữa hành vi trốn thuế theo luật định và biểu hiện thực tiễn để quý vị dễ dàng hình dung, từ đó hạn chế vấp phải các rủi ro pháp lý về thuế.

Hiểu thế nào cho đúng về hành vi “Trốn thuế”?

Theo quy định pháp luật, trốn thuế không đơn thuần là sự nhầm lẫn số liệu. Đó là hành vi cố ý sử dụng các thủ đoạn gian dối để không nộp thuế, nộp ít hơn số thuế phải nộp hoặc chiếm đoạt tiền hoàn thuế từ ngân sách. Điểm mấu chốt để cơ quan thuế xác định trốn thuế chính là yếu tố “trục lợi” thông qua việc che giấu doanh thu, thổi phồng chi phí hoặc sử dụng chứng từ giả mạo để làm sai lệch nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.

10 hành vi trốn thuế từ ngày 01/7/2026 được nhận diện như thế nào?

“Hành vi trốn thuế” được quy định tại khoản 4 Điều 45 Luật Quản lý thuế 2025 đã cho thấy một bức tranh tổng thể về những biểu hiện xem là “trốn tránh”, “cố ý” trục lợi từ việc kê khai, nộp thuế. Dưới đây Monday Vietnam làm rõ các biểu hiện này được nhìn nhận như thế nào trong thực tiễn.

Nhận diện 10 hành vi bị xem là trốn thuế từ ngày 01/7/206

STT	Tên hành vi	Cách nhận diện biểu hiện hành vi	Một vài ví dụ thực tiễn để tham khảo
1	Vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ	Biểu  hiện:Không nộp hồ sơ đăng ký thuế; hoặc nộp hồ sơ khai thuế quá hạn trên 90 ngàyHệ quả: Dẫn đến thiếu số thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn.	Mở chi nhánh mới, có bán hàng nhưng không đăng ký mã số thuế và không kê khai thuế quá 90 ngày dù có phát sinh doanh thu
2	Bỏ ngoài sổ sách kế toán các khoản thu chịu thuế	Không ghi chép, ghi nhận hoặc ghi nhận không đủ vào sổ kế toán các khoản thu là doanh thu để tính tiền thuế	Chủ cơ sở kinh doanh nhận tiền thanh toán qua số tài khoản cá nhân rồi dùng tiêu xài riêng, hoàn toàn không báo cáo trong doanh thu của cơ sở.
3	Gian lận về giá trị hóa đơn bán ra	Có bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ nhưng:Không lập hóa đơn, không kê khai thuế theo đúng quy định hoặcCố ý ghi giá trị trên hóa đơn thấp hơn thực tế nhận thanh toán để khai thuế	Bán một lô hàng giá 100 triệu đồng nhưng thỏa thuận với người mua chỉ ghi hóa đơn 30 triệu đồng để giảm thuế GTGT và thuế TNDN.
4	Sử dụng hóa đơn đầu vào bất hợp pháp	Biểu hiện:Dùng hóa đơn chứng từ không hợp pháp (khoản 1 Điều 4 Nghị định 125/2020/NĐ-CP về 7 hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp) hoặc sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ để hạch toán đầu vào Mục đích/hệ quả: Nhằm làm giảm số thuế phải nộp hoặc tăng số thuế được miễn, giảm, hoàn, khoản không phải nộp.	Doanh nghiệp không có tiếp khách, không có nhân sự đi công tác nhưng lại mua hóa đơn ăn uống, xăng xe để trừ bớt tiền thuế phải nộp.
5	Sử dụng chứng từ sai lệch bản chất giao dịch thực tế	Biểu hiện: Sử dụng chứng từ, tài liệu không phản ánh đúng bản chất giao dịch hoặc giá trị giao dịch thực tế Mục đích: Để làm sai lệch số thuế phải nộp, được miễn, giảm, hoàn, không phải nộp	Doanh nghiệp ký hợp đồng thuê chuyên gia tư vấn (thực chất là nhờ người đứng tên hợp đồng) để rút tiền công ty ra dưới dạng chi phí hợp lý nhằm giảm lợi nhuận.
6	Vi phạm về khai sai thực tế hàng hóa xuất nhập khẩu (XNK)	Khai sai thực tế hàng hóa XNK nhưng không tự nguyện khắc phục hậu quả bằng cách nộp đủ tiền thuế đáng lẽ phải nộp, sau khi vi phạm.	Nhập khẩu máy móc mới 100% nhưng khai báo là “máy cũ, linh kiện rời” để được áp mã thuế thấp hơn nhằm giảm tiền thuế nhập khẩu.
7	Cố ý không kê khai hoặc  khai sai đối với hàng hóa XNK	Dù biết nghĩa vụ phải làm nhưng cố tình không kê khai hoặc khai sai về thuế đối với các hàng hóa XNK	Doanh nghiệp nhập khẩu 1.000 sản phẩm nhưng chỉ khai báo hải quan 500 sản phẩm, 500 sản phẩm còn lại trà trộn vào để không phải nộp thuế.
8	Cấu kết nhập khẩu hàng hóa để trốn thuế	Biểu hiện: Có sự thỏa thuận, cấu kết với người gửi hàng để nhập khẩu hàng hóa Mục đích: nhằm mục đích trốn tránh nghĩa vụ thuế.	Thỏa thuận với đối tác nước ngoài gửi hàng dưới dạng “quà tặng” hoặc hàng mẫu không thanh toán để tránh các loại thuế nhập khẩu.
9	Sử dụng hàng miễn thuế sai mục đích	Biểu hiện: Sử dụng hàng hóa thuộc đối tượng không chịu thuế, miễn thuế, xét miễn thuế không đúng mục đích quy định nhưng không khai báo việc chuyển đổi mục đích sử dụng với cơ quan quản lý thuế	Xe ô tô được miễn thuế để phục vụ dự án từ thiện nhưng lại dùng để kinh doanh vận tải hành khách thu tiền.
10	Kinh doanh trong thời gian tạm ngừng hoạt động	Vẫn phát sinh hoạt động kinh doanh (sản xuất, mua bán, cung cấp dịch vụ) trong thời gian đã thông báo tạm ngừng kinh doanh nhưng không thông báo với cơ quan quản lý thuế.	Doanh nghiệp/ Hộ kinh doanh đã báo cáo cơ quan thuế là tạm ngừng kinh doanh để không phải đóng thuế, nhưng thực tế cửa hàng vẫn mở cửa bán bình thường.

Mức xử phạt đối với hành vi trốn thuế

Căn cứ theo Điều 44 Luật Quản lý thuế 2025 và Bộ luật Hình sự 2025 (sửa đổi, bổ sung 2017), nếu có kết luận từ Cơ quan có thẩm quyền về “hành vi trốn thuế”, doanh nghiệp/ hộ kinh doanh/ cá nhân kinh doanh có thể bị xử phạt như sau:

• Xử phạt hành chính: Phạt từ 1 đến 3 lần số tiền thuế đã trốn (ngoài việc phải nộp đủ số thuế thiếu và tiền chậm nộp 0.03%/ngày).
• Trách nhiệm hình sự: Nếu số tiền trốn thuế từ 100 triệu đồng trở lên hoặc đã bị xử phạt hành chính mà còn tái phạm, người nộp thuế có thể đối mặt với hình phạt tù (cao nhất lên đến 7 năm) và phạt tiền lên đến hàng tỷ đồng.

Lưu ý: Vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ đăng ký thuế, khai thuế nhưng không xem là “trốn thuế” mà chỉ bị xử phạt về hành vi vi phạm thủ tục thuế, khi:Không phát sinh số thuế phải nộp hoặcCó phát sinh số tiền thuế phải nộp và người nộp thuế đã nộp đủ số tiền thuế, tiền chậm nộp vào ngân sách nhà nước trước thời điểm cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra hoặc trước thời điểm cơ quan quản lý thuế lập biên bản về hành vi chậm nộp hồ sơ khai thuế.(Theo điểm l khoản 4 Điều 45 Luật quản lý thuế 2025)

Doanh nghiệp cần làm gì để tránh rủi ro “bị xem là trốn thuế”?

Để không vô tình rơi vào nhóm hành vi “trốn thuế”, các chủ doanh nghiệp, chủ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nên:

1. Kiểm soát chặt chẽ hóa đơn đầu vào: Tuyệt đối không mua hóa đơn từ các đơn vị không có hoạt động kinh doanh thực tế.
2. Minh bạch dòng tiền: Tách bạch rõ ràng tài khoản cá nhân và tài khoản kinh doanh. Mọi giao dịch bán hàng đều phải xuất hóa đơn đúng giá trị.
3. Cập nhật quy định pháp luật mới: Thường xuyên phối hợp với bộ phận kế toán hoặc đơn vị tư vấn thuế để rà soát hồ sơ định kỳ.
4. Chủ động khắc phục: Nếu phát hiện sai sót, hãy chủ động khai bổ sung và nộp đủ thuế trước khi cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra để được giảm nhẹ trách nhiệm

Kết luận

Từ ngày 01/07/2026, việc chủ động nắm bắt và nhận diện rõ ràng các hành vi trốn thuế là “tấm khiên” bảo vệ doanh nghiệp, hộ kinh doanh trước những rủi ro pháp lý nghiêm trọng. Trước các quy định nghiêm ngặt của hệ thống luật thuế từ năm 2026 cho thấy sự kiên quyết của cơ quan quản lý trong việc phòng chống gian lận thuế. Do đó, Doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần chủ động rà soát quy trình, cập nhật những quy định mới hoặc tìm kiếm đơn vị đồng hành tư vấn thuế, tư vấn pháp lý uy tín để giúp cho doanh nghiệp/ hộ kinh doanh kinh doanh ổn định lâu dài và phát triển bền vững.